Nu ff niet over het klimaat

Het is niet handig om nu we in het midden van de Corona-crisis zitten, ook het klimaat er bij te betrekken. Laten we het houden op een crisis tegelijkertijd, dat is al complex genoeg.

We zitten midden in een crisis die amper te bevatten is. In twee weken tijd is ons leven totaal op zijn kop gezet. Langzamerhand dringt deze nieuwe werkelijkheid tot ons door, we proberen de moed erin te houden, leren de anderhalve meter in praktijk toe te passen en hoe we met behulp van de moderne technologie het leven toch nog enigszins kunnen leven. Het laatste waar we nu op zitten te wachten zijn berichten die alles nog complexer maken dan dat het nu al is. Daarom schrijf ik deze boodschap aan al die mensen die denken dat zij nu een relatie moeten leggen met het klimaat of met de verregaande globalisatie.

Als jij denkt dat deze pandemie te maken heeft met het klimaat dan heb je het goed mis. Dit is niet de eerste besmettelijke plaag die over de wereld is verspreid en het zal ook zeker niet de laatste zijn. Lang voordat we over de wereld vlogen, hebben we dit soort ellende over ons gehad, met dat verschil dat het langzamer ging en dat er veel meer mensen dood gingen. Als jij globalisatie de schuld geeft van deze crisis, dan zit je er goed naast. Want deze crisis zal minder doden vergen dan welke pandemie hiervoor dan ook en dat hebben we te danken aan diezelfde globalisatie.

Nu is niet de tijd om het over het klimaat te hebben en met een schuin oog kijken naar de rol die grote bedrijven daarin hebben gehad. Je kunt dat beter laten. Nu hebben de mensen heel iets anders aan hun hoofd dan CO2 reductie of andere klimaatzaken. Nu willen ze mondkapjes, beademingsapparatuur, medicijnen en vaccins. Waar denk je dat deze vandaan moeten komen? Uit het bedrijfsleven! Hoe denk je dat die hier komen? Juist, met een vliegtuig of een vrachtwagen die op diesel rijdt. Het is nu niet de tijd om jouw stokpaardjes te berijden. Nu gaat het om hoop, genezing, ontlasting van de medewerkers in de zorg en steun aan ouders die hun kinderen thuis les moeten geven.

Dan nog even dit. In de middeleeuwen was er niemand die naar jouw mening luisterde. Nu heb je de luxe om deze om het internet te ventileren. Dat heb je te danken aan die globalisatie en aan die grote bedrijven. Dus pas op met wat je zegt. Nu ff niet over het klimaat!

Als het straks tegenvalt

Als het straks nu allemaal erger is dan dat we nu verwachten, waar vinden we dan nog hoop om verder te gaan?

Ik ben een rampfantast en heb zo’n beetje alle scenario’s mijn innerlijk toneel laten passeren. Van ‘het bleek uiteindelijk een griepje te zijn’ tot ‘een allesomvattende wereldoorlog’, ik heb er aan gedacht. Ik heb nog net niet de bijbehorende Bayes-netwerken getekend en doorgerekend. Dit is nu eenmaal mijn manier om het onverwachte tegemoet te treden. Omdat mijn denken geluid maakt, is dat niet makkelijk voor de mensen om mij heen. Voordeel is wel dat ik mijn mitigerende plannen klaar heb liggen om direct in uitvoering te brengen. Daarnaast heb ik een rotsvast vertrouwen in de aanpak van het crisisteam omdat daar zo’n beetje de knapste koppen van het land vertegenwoordigd zijn. Kortom het komt goed.

Er is echter één scenario waar ik geen raad mee weet. Wat nu als het straks tegen zal vallen? Als elke straat wel een dode heeft te betreuren; als iedereen wel een geliefde heeft verloren; als de ene na de andere held in onze ziekenhuizen opbrandt; als het systeem het niet meer aan kan; als het thuisblijven nog jaren lang duurt? Wat moeten we wanneer de hoop ons als los zand door de vingers glipt; als tranen opdrogen; als kelen schor zijn van roepen tot een god die niet bestaat; als positief denken niet blijkt te werken. Als wetteloosheid toeneemt; als onheilsprofeten het einde der tijden aankondigen. Wat nu als de wereld stopt te draaien?

Ook dan zullen we niet stoppen te hopen; ook dan zullen we terugkomen. In de velen tienduizenden jaren dat wij hier op deze aardbol rondlopen, zijn we steeds weer teruggekomen. Geen enkele klimaatverandering heeft ons kunnen uitroeien; we hebben meer ziekten overwonnen dan dat er zijn. Geen enkel virus is onoverwinnelijk ook dit niet. Over een jaar of wat hebben we een vaccin! Tot die tijd hebben we hoop in de onbegrensde creativiteit van een aantal van de knapste koppen die de wereld rijk is. Het is daarom dat als het straks zal tegenvallen, ik zal blijven fantaseren over alle rampen die we nog niet hebben gehad, want met de ramp komt ook de hoop.

Hoi hufters, zo begon de tweet …

Mensenmenigte in winkelstraat
Het waren geen hufters, ze waren naïef.

Verandering is moeilijk

Elke verandering is moeilijk; we zijn het allemaal nog aan het leren, het leven in een door Corona gedomineerde wereld. Als je zowel de sociale als de reguliere media mag geloven, bestaat Nederland nu uit twee groepen mensen. De eerste, een meerderheid, die uiterst zorgvuldig aan sociale distantie doet en de tweede die zich nergens iets van aantrekt. De ene is heel erg boos op de ander en schuwt de verbale aanval niet. Die egoïstische, individualistische, hypocriete club is verantwoordelijk voor een verheviging van de crisis. Over deze reacties, vaak hard en zonder begrip naar elkaar toe, heb ik een mening die ik hier wil delen.

Respect de enige gepaste reactie

De mensen die in de zorg werkzaam zijn, waren al veel eerder doordrongen van de ernst van deze situatie. Respect daarvoor, want zij hadden een vooruitziende blik. Zij werken onder moeilijke en gevaarlijke omstandigheden, heel hard, waarschijnlijk harder dan goed voor hen is. Respect is de enige gepaste reactie daarop. Vermoeid komen ze voor lege schappen te staan, uitermate stressvol en frustrerend. Dan is het moeilijk om de ergernis te verbergen en niet veroordelend uit de hoek te komen. Zo zijn er anderen die direct of indirect getroffen zijn en in quarantaine moeten, ook die zijn, noodgedwongen, snel wijzer geworden en hebben een grote compassie voor de mensen in de zorg. Maar het merendeel van de Nederlandse bevolking is dit niet, die loopt continu achter de feiten aan.

Niet overal is 1,5 meter te doen

We vragen van ons volk een ingewikkelde gedragsverandering. Daarnaast is Nederland op heel veel plekken niet gebouwd op die 1,5 meter afstand. Dat maakt het soms verrekte moeilijk om een intentie in daden om te zetten. Ik weet niet of je wel eens bij ons in de Super bent geweest, maar als er vier mensen in één van de rijen tussen de schappen staan, dan is de enige manier om 1,5 meter van elkaar te blijven in hetzelfde tempo dezelfde richting te lopen Er moet dan geen vakkenvuller bezig zijn want dan is ook dat onmogelijk. Tevens moet het aantal mensen in de supermarkt ook weer niet te veel zijn.

We slaan de plank mis door al die mensen die in het weekend buiten waren en de 1,5 meter niet  naleefden, te veroordelen. Zij kwamen in een situatie waarin dat vaak onmogelijk was. Natuurlijk hadden ze rechtsomkeer moeten maken, maar zeg nou zelf: “Had jij dat gedaan?” Dan zijn er natuurlijk ook nog de pubers, de jongeren. Maar die kun je het al helemaal niet kwalijk nemen, want puberbreinen werken anders en jongeren wanen zich onkwetsbaar. Of laat ik het nog sterker zeggen die maken helemaal geen rationele keuzes; die doen maar wat en zien wel wat de gevolgen zijn. Dat is juist het mooie aan jong zijn als je je dat nog kunt herinneren. Het verwijt dat ouders dan zouden moeten ingrijpen is kennelijk gedaan door mensen die zelf nooit pubers hebben opgevoed.

Hoe helen we onze wereld als het straks over is?

Leren te leven in deze nieuwe wereld, is, naast genezing van de patiënten zelf, een van de grootste uitdagingen waar we nu voor staan. Hoe zorgen we ervoor dat we met zijn allen nieuwe omgangsvormen ontwikkelen en naleven? Op welke manier realiseren we dit het snelst? Dit vraagt vooral een grote mate van solidariteit voor elkaar. Als ons dat niet lukt dan wordt het afgedwongen en dat is precies wat er nu is gebeurd. Wat ik daar van vind? Als gedrag niet van binnenuit verandert dan moet het gedurende een lange tijd van buitenaf worden afgedwongen. Dat is de stap die we nu hebben gezet,  het collectief is belangrijker dan het individu; dat was het altijd al, maar nu meer dan ooit.

Nog steeds spreken de leiders van ons land hun vertrouwen uit in de bevolking en dat is mooi. Zij helpen ons nu met net-niet-te-draconische maatregelen. De bal ligt nu bij ons. Tot 1 juni zal het opnieuw draaien om solidariteit want die hebben we nu heel hard nodig en straks, wanneer Corona overwonnen is, nog veel meer wanneer we na de patiënten ook onze doodzieke economie moeten genezen. Ik durf daar eerlijk gezegd nog niet aan te denken.