Vrijheid

De laatste keer dat we, als bevolking, werden geconfronteerd met een beperking van onze vrijheid was natuurlijk tijdens de corona-lockdowns. De meeste van ons zijn die allang weer vergeten en genieten volop van hun vrijheid. Want hoewel er van alles op Nederland aan te merken is, leven we in vergelijking met veel andere landen in grote vrijheid. Laten we maar hopen dat dit nog lang zo zal blijven. Want vrijheid, de autonomie om over je eigen leven te beslissen is een basisbehoefte van mensen. Een gebrek hieraan maakt ons al snel tot slaven van hen die boven ons staan.

De zelfbeschikkingstheorie waarvan Deci en Ryan de voornaamste vertegenwoordigers zijn, leert ons dat autonomie een basisbehoefte is. Dat betekent dat, om het hart van mensen te winnen, je hen in staat moet stellen om de wijze waarop ze hun leven inrichten zelf in kunnen vullen. In het bijzonder geldt dit voor het werk dat zij doen voor een baas. Dit is een sleutel tot succes die lang niet elke leidinggevende of bestuurder voldoende ter harte neemt. Ook als burgers verwachten we dat de overheid onze vrijheid garandeert. Denk nog maar eens terug aan alle protesten tijdens coronatijd.

Nu is het vreemde dat wij als burgers ook zaken van diezelfde overheid verwachten die juist leiden tot de inperking van onze autonomie. Als wij willen dat onze overheid bestaanszekerheid, voorspelbaarheid, gelijkheid, fysieke en mentale gezondheid voor ons regelt dan kan zij dat niet anders doen dan deze zaken in wet- en regelgeving vast te leggen. Dat is wat in de afgelopen decennia is gebeurd. Op die manier hebben we met regel na regel een monster gecreëerd waardoor onze vrijheid juist in gevaar komt.

Dat monster is de gereguleerde samenleving waarin alles gevangen is in wet- en regelgeving. In zo’n land waar alle onzekerheid, waar alle ongelijkheid door politiek ingrijpen wordt weggenomen, in zo’n land staat de autonomie onder druk. Je ziet hoe het zorgsysteem, de bouw, belastingbetalers, mensen in Groningen en veel andere groepen er door vermalen worden. Des te meer we regelen, des te minder valt er te regelen, des te minder vrijheid. Maar mensen zijn inventief en zoeken naar de mazen in de wet, die de politiek dan weer moet dichten. Dit is een vicieuze cirkel. Als Lemmings storten we onszelf, zonder dat te beseffen, de afgrond van onvrijheid in. Maar wat is nu vrijheid?

De Engelse filosoof John Locke, je zou hem wel de ‘vader’ van  het liberalisme kunnen noemen, stelt in 1690 dat alle mensen gelijk zijn en dat zij vrij zijn om hun leven zo in te richten als nodig is voor hun bestaan. Door middel van duidelijke en rechtvaardige wetten moet de overheid deze vrijheid beschermen. Daar valt nog wel het nodige over te zeggen. Want in onze drift om alles te regelen zijn we doorgeschoten en hebben we onze samenleving een stuk onvrijer gemaakt dan deze had kunnen zijn. We leven dan wel in een rechtstaat, maar als ik dan iemand hoor zeggen dat iets wat toch echt zou moeten niet kan vanwege de een of andere wet dan begrijp ik het, als burger, niet meer. Als je je iets meer verdiept daarin dan zie je hoe verstikkend ingewikkeld, ook voor politici, het systeem is. Ook de meest effectieve populist zal merken hoe weinig vrijheidsgraden hij heeft wanneer hij aan de macht komt. Dat is dan ook de reden waarom ik daar nooit op zal stemmen.

Terug naar de basis, wat is de gedachte aan vrijheid? Ik mag doen en laten wat ik wil, zolang ik maar niet de vrijheid van een ander in gevaar breng. Dat is de basisgedachte! Je hebt dus positieve en negatieve vrijheid. Dat geldt ook voor de politici en voor de mensen die daar vorm aan moeten geven. Dat zij daar in een aantal gevallen niet in zijn geslaagd dat is zo langzamerhand wel duidelijk.  De oplossing is niet, zoals sommige politieke partijen voorstaan, nog meer rechters of regelgeving. Immers als je een probleem oplost met iets dat dit probleem veroorzaakte dat raak je van de regen in de drup of zoals de Engelsen het zo mooi zeggen ‘out of the frying pan into the fire’. Veel eerder is de oplossing minder regels.

Spreek met de gemiddelde zorgverlener of leerkracht, zij zullen je vertellen dat een belangrijke oorzaak van de werkdruk het gevolg is van regelgeving en administratieve lasten. De oplossing is eenvoudig, de uitvoering ingewikkeld. Toch is dit de zure appel waar wij door heen moeten bijten: minder regels en meer eigen verantwoordelijkheid. Over dat laatste zal ik in de volgende brief mijn gedachten laten gaan.

Best wel ingewikkeld

Ik loop nu zo’n krap half jaar mee met de gemeentelijke politiek. Als het maar even mogelijk is zit ik bij de fractievergadering van de #vvd in de gemeente Ouder-Amstel. Nu schuilt in eenieder van ons wel een populist die zo zijn mening, al dan niet op de socials, ongezouten weet te ventileren. Maar als er nu een ding is dat ik in de afgelopen maanden heb geleerd, is dat het allemaal nog niet zo eenvoudig is. Of het nu gaat om de vergunning voor een hondenkennel, illegale woonboten, mensen die zich een stukje land toe-eigenen, de (verplichte) opvang van vluchtelingen of statushouders, de inrichting van een dorpsplein of de uitbreiding van de plaatselijke supermarkt, het lijkt allemaal zo simpel, maar er is altijd wel iets waardoor het net niet zo kan als dat ik aan de borreltafel had verzonnen. Ik neem mijn petje af voor onze wethouder @victor hoe die, optimistisch als hij is, alle ballen in de lucht houdt. Maar ook voor de verschillende raadsleden die veel vrije tijd investeren om hun controlerende rol uit te oefenen.

Helaas zijn wij burgers in de afgelopen decennia de overheid gaan zien als een leverancier die ons van alle problemen verlost die wij zelf niet kunnen oplossen. Dat is naar mijn idee een foute ontwikkeling geweest. Op z’n minst is het een ontwikkeling die niet meer waar te maken is. Er is geen geld en ook geen mensen meer voor. Het wordt tijd voor een ontwikkeling waarin je jezelf niet afvraagt wat Nederland voor jou kan doen. In tegendeel, stel jezelf nu eens de vraag wat jij voor Nederland kunt doen? Dat kan zijn vrijwilligerswerk, maar je kunt ook en dat is mijn keuze geweest, je inzetten voor een politieke partij. Ik heb meerdere motivaties om lid te zijn van een partij. Eén daarvan is omdat ik me stoor aan hoe de politiek in een kwaad daglicht is komen te staan. In plaats van mopperen en negatieve stemmingmakerij een positieve bijdrage leveren aan de politieke besluitvorming lijkt me een beter pad.

Er is al veel gezegd over de kloof tussen de burger en de politiek. Ook hier verwachten we dat het de politici zijn die deze kloof moeten overbruggen. Maar denk nu eens om! Het is veel slimmer dat wij als burger beginnen met een brug naar de politiek te bouwen. Dat kan door actief lid te worden van een politieke partij. Het maakt me eigenlijk niet zoveel uit welke dat is. Ik ben ervan overtuigd wanneer er weer meer mensen lid worden dat de vermeende kloof tussen beide werelden snel overbrugbaar is. Uiteraard zou ik het leuk vinden wanneer je dezelfde partij kiest als ik. Ben je nou benieuwd wat het jou brengt en wanneer je in Ouder-Amstel woont, reageer dan met een berichtje dan spreken we een keertje wat af en leg ik het je uit.

Is de politiek nog te vertrouwen?

Ik denk dat de meeste van ons met verbazing hebben gekeken naar de lange periode die nodig was om tot een coalitieakkoord te komen. Gezien de grote woorden na de verkiezingen, moties van wantrouwen en afkeuring is het niet verbazingwekkend dat dit tijd kost. Ik constateer ook dat vier politieke leiders die over hun schaduw zijn gestapt. Gisteravond bij OP1 legden zij uit hoe zij tot elkaar gekomen waren. De interviewer, geroemd als hij mag zijn, lukte het niet om met wat flauwe trucjes hen uit hun balans te halen.

Hoe bedoel je trieste trucjes? Een meloen onder de tafel vandaan halen en vragen wie de grootste heeft doorgeslikt. Als slotvraag ‘Blijft Hugo de Jonge aan?’. Heel veel op de persoon spelen in plaats van op de inhoud doorvragen. Het antwoord op de vraag is de politiek te vertrouwen heb ik impliciet in de vorige zin gegeven. Dat is het niet zolang men op de persoon blijft spelen.

Hoe komt het dat we de politiek niet meer vertrouwen? Dat naar mijn mening in de wijze waarop al jaren oppositie wordt gevoerd. De man die nog nooit met één oplossing gekomen is en tot zijn politieke dan wel fysieke dood in de oppositie blijven zal, verkondigt wederom dat het allemaal aan Rutte ligt. Men speelt voornamelijk de persoon. Het gaat maar door.

Het is de tweede kamer zelf die keer op keer ten overstaan van heel het volk zegt dat de politiek niet deugd. Een kibbelende kleuterklas van snel op de teentjes getrapte volksvertegenwoordigers. ‘Vindt u mij een racist?’ zegt de één, ‘ik eis nu het woord, want ik voel mij niet veilig’, ‘een bananenrepubliek’ , ‘het regime’ en ga maar zo door. Zeggen dat er op de zorg bezuinigd wordt terwijl dat niet zo is. Dat is wat er al jaren in de Tweede Kamer gebeurt.

Maar niet alleen daar, ook buiten het parlement is er een minderheid die het nodig vindt om doorlopend zand in de motor van de samenleving te gooien. Bijvoorbeeld door zinloze rechtszaken aan te spannen. Door tientallen suggesties op te werpen en dan op je borst te slaan als je het één keer (ventilatie) bij het juiste eind hebt. Door te zeggen dat het onmogelijk is om QR-codes te controleren en door alles met de Jodenvervolging te vergelijken. Door nepkerkgenootschappen te stichten om je niet aan de avondklok te houden en zo de vrijheid van godsdienst te misbruiken. Door Coronabesmet-feestjes te organiseren of een app te maken waarin je kunt zoeken naar een huisfeestje terwijl contact juist verminderd moeten worden.

In de tussentijd vermenigvuldigt en muteert het virus lekker door en staan we aan de vooravond van de alweer de derde pandemie in de afgelopen twee jaar. De media doen er lekker aan mee, door te wijzen op alles wat er fout gaat. Niet dat wij toch best wel een hoge vaccinatiegraad hebben, dat de maatregelen in vergelijking tot de ons omringende landen relatief wel meevallen. Nee hoor, het gaat over mondkapjes die gedumpt wordt en om de afwijzing van 100 IC bedden. Een dergelijke uitbreiding zou de gevreesde code-zwart bij een exponentiële curve hooguit een paar dagen uitstellen. Mooi voor de bühne, mooi voor de scoop, maar draagt het iets bij? Waar is het goede nieuws? Dat is er echt.

Nee wij vertrouwen de politiek al lang niet meer. Niet omdat deze niet te vertrouwen is, maar omdat we het ons zelf hebben aangepraat. We zijn onze eigen rampscenario’s gaan geloven. Oppositie en media, zowel de reguliere als de alternatieve, wij als we ondoordacht misinformatie delen zijn er verantwoordelijk voor dat er zich een gitzwart scenario aan het ontwikkelen is. Eén waar je niet blij van wordt, omdat wanneer een individualistisch volk zijn overheid niet meer vertrouwt elkeen de eigen weg inslaat. Op die manier strooien we steeds meer zand in de motor en zo komt uiteindelijk Nederland piepend en krakend tot stilstand.

Dat moeten we niet willen. Daarom kies ik ervoor om de nieuwe leiders van ons land, Rutte en al zijn ministers en staatssecretarissen voor de volle honderd procent te vertrouwen, wetende dat ons een onzekere toekomst te wachten staat, maar ook wetende dat vertrouwen in de leiders de enige weg uit deze crisis is.