Je bent niet competent, maar je wordt het!

Ik wil één voorbeeld geven uit mijn eigen werk als trainer over hoe je nu competent kunt worden. Gewoon een voorbeeld hoe dit bij mij werkt. Misschien is het een open deur, misschien ook niet. Ik train al bijna 20 jaar projectmanagers en leiders. Dat ik dat al zolang doe is een teken dat ik daar goed in ben. De laatste tijd, ben ik veel bezig ben met de zelfbeschikkingstheorie. Dat zette mij aan het denken over hoe ik dat in mijn werk als trainer kan toepassen. Een tijd terug was ik in Nigeria om een training te geven. In de voorbereiding heb ik alle leeractiviteiten bekeken vanuit de zelfbeschikkingstheorie. Daarmee bedoel ik:

  • Draagt het bij aan de autonomie van de deelnemers?
  • Zorgt het voor een verbondenheid tussen de deelnemers?
  • Geeft het een gevoel van competentie aan de deelnemers?

Ik had deze training ook bestemd om mezelf verder te ontwikkelen. Want ook ik wil beter worden. Ik heb me uitermate goed voorbereid.

De reis naar Nigeria is altijd weer interessant, niet het vliegen dat is routine. Het mooie aan vliegen is dat je verplicht moet onthaasten, want vliegen is ook vervelen, maar dat is goed voor je! Ik neem altijd een extra dag, zodat ik wat kan acclimatiseren en de boel kan inspecteren. Als ik aankom, wordt ik op het vliegveld opgewacht en met escorte naar het Accomodation Center gebracht. Ik begroet dan Immanuel, waar ik in de loop der jaren een goede relatie mee heb opgebouwd. Elk jaar word ik daar opnieuw uitgenodigd, we zijn al weer bezig met de training voor 2020.

Ik geef deze training op een industrieel complex, wat betekent dat je eerst een veiligheidsinductie krijgt met een examen. Je mag pas het terrein op nadat je daarvoor geslaagd bent, een geel hesje aandoet en veiligheidsschoenen draagt. Alles was goed geregeld.

Naast het toepassen van de zelfbeschikkingstheorie heb ik er ook voor gezorgd dat mijn eigen energieniveau op peil blijft. Dat doe ik door veel te bewegen, en als ik moe ben snel op en neer te springen, soms alleen vaak samen met de groep. Ik had in een interessant boek over zelfontwikkeling een techniek gelezen die je helpt wanneer je denkt dat je dreigt vast te lopen. Ik dacht, wanneer de training even minder goed liep, dan aan het beeld dat ik in de bergen loop in de mist en even de weg kwijt ben. Ik kan je de techniek aanraden, bedenk je eigen beeld, binnen twee minuten ben je er weer helemaal bij.

Het was vanaf het eerste moment een feest. Ik was doorlopend gefocust op de behoefte aan verbondenheid. Binnen een dag had ik alle namen onthouden.

Als je op reis bent, ben je vaak alleen, hoe ga je daar mee om? Alleen zijn wil natuurlijk niet zeggen dat je niet verbonden bent. Integendeel. In je geest kan je wel degelijk in verbinding staan met de deelnemers. Als je dan alleen eet, wat doe je dan? Ik neem geen boek mee, en al helemaal niet mijn zwarte spiegel, ik bedoel iPhone of iPad. Nee ik neem een bord eten, kauw langzaam, want dat is gezonder, staar wat voor me uit en blijf in het moment.

Deze manier van ontfocussen zorgt ervoor dat ik tijdens de training juist zeer gefocust ben. Maar dat is niet alles, door deze vorm van dagdromen komen er allerlei ideeën boven drijven. Na afloop ging ik snel weer terug naar mijn kamer. Zo heb ik de basis neergezet voor de training waar ik het al eerder over heb gehad. Daar kom ik later nog een keer mee.

Terug naar mijn ervaring in de klas. We werden samen een team en hebben ons boven onszelf uitgetild. Mijn grootste beloning was nog het berichtje van Chineme dat luidde:

Dear John,

Thanks for the learning experience I really had a good experience and the skills which you taught are life changing I hope you had a safe trip back to the Netherlands

Chineme

Ik had geen groter compliment kunnen krijgen. Er is een moment geweest dat ik iemand heb weten te raken. Dat is toch, lieve mensen, wat we allen willen? Dat is toch de betekenis van het leven, waardevol voor een ander zijn! Voor mij is dit een bevestiging dat ik op de goede weg ben met het ontwikkelen van trainingen en programma’s met de zelfbeschikkingstheorie als uitgangspunt. Ik heb het al eerder gezegd, het is een heilige graal voor managers, maar dus ook voor trainers. Kortom als je geïnteresseerd stuur me een berichtje op LinkedIn of naar info@dhirata.nl, dan laat ik je weten wanneer het programma bekend is.

#Zelfsturing werkt niet zonder #zelfbeschikking

Ik wil het met je hebben over waarom zelfsturing niet werkt, of waarom het wel werkt. De titel van deze blog zegt het eigenlijk al: Zelfsturing werkt niet zonder zelfbeschikking.

De zelfbeschikkingstheorie is een verzamelnaam voor actuele wetenschappelijke inzichten over motivatie bij mensen. Ik las in een bekend Agile Raamwerk: “Unlock the intrinsic motivation of knowledge workers” of in het Nederlands: “Ontsluit de intrinsieke motivatie van kenniswerkers.”

Dat is iets anders dan mensen intrinsiek motiveren, want dat kan je niet. Als je iemand anders motiveert dan is dat per definitie extrinsiek. Extrinsieke motivatie verdwijnt na verloop van tijd en dat is nu net niet wat je wilt.

Hoe ontsluit je dan deze intrinsieke motivatie?

Het is niet voldoende om de organisatie simpelweg als zelfsturende teams in te richten. Is het je al opgevallen dat veel organisaties hiervan al teruggekomen zijn? Echt jammer, want als teams zelfsturend zijn, neemt dat veel zorgen uit handen van het management dat zich daardoor met visievorming en strategie kan bezighouden.

Zelfsturing is goed maar het dekt, volgens de zelfbeschikkingstheorie, slechts één van de drie basisbehoeften af. Daarom is het pure mazzel dat wanneer je het toepast het ook in ene werkt.

Goed, zelfbeschikking dus, wat betekent dat?

Zelfbeschikking betekent een werkomgeving waarin de behoeften aan autonomie, verbondenheid en competentie worden vervuld. Dat is het uitgangspunt! Daarom moet de manager dienend leiderschap ontwikkelen. Dat is niet makkelijk, maar het kan wel. Ik heb het al vaker gezegd: het is een keuze om het beste met anderen voor te hebben. Snap je dat? Denk er eens even over na.

Maak een keuze!

Je moet een keuze maken om het beste met anderen voor te hebben. Voor ons die in een individualistische cultuur leven is dat niet eenvoudig. Ik zeg wel eens cultuur is een moeras met een bodem, je verzuipt er niet in, maar eruit klimmen is een hele klus. Daarom moet je ook niet verwachten dat een grote stap ineens gaat werken. Sommige organisaties die bijvoorbeeld big-bang agile gingen zijn er tien jaar later nog mee bezig. Cultuur bouwt zich op in tientallen jaren en het duurt best wel lang om echt ingrijpend te veranderen.

In de Tao te Tjing staat de vraag: Hoe leid je een groot volk? Het antwoord is: “Zoals het bakken van een visje, voorzichtig.” Ik wil maar zeggen, daar ga je met je big-bang benadering.

Waar moet je dan op focussen als leider?

Op dienend leiderschap? Ik denk door jezelf bij elke actie die je als leider neemt een aantal vragen te stellen: Wat wil je bereiken? Dat is het doel, zonder doel geen team en zonder team geen zelfsturend team. Je dient het team door het een doel te geven.

Hoe draag je bij aan de behoefte van autonomie binnen het team? Door de leden in het team autonomie te geven, of door ze te leren hoe zij dit moeten verkrijgen. Zo dien je het team.

Op welke wijze stimuleer je de verbondenheid tussen de leden?

Door jezelf individueel met de verschillende leden op basis van gelijkwaardigheid te verbinden, zo geef je het voorbeeld en dien je ze daarmee. Maakt dit de teamleden dan ook competenter? En ervaren zij dit dan ook? Dit is een tricky bastard. Veel managers begrijpen dit verkeerd, maar het is één van de drie sleutels tot zelfbeschikking die we maar zelden gebruiken. Ik ga hier in een andere blog nog wel een keer dieper op in. Het komt zeker aan de orde in het trainingsaanbod, wat we aan het ontwikkelen zijn en in 2020 op de markt komt. Maar om het kort te houden, de enige feedback die werkt is dat wat leidt tot het stellen van nieuwe leerdoelen. Zoals beloofd, daar kom ik later nog op terug. Zonder zelfbeschikking geen zelfsturing, dit is de heilige graal om moderne wendbare organisaties te scheppen en mensen gelukkig te maken in het werk dat zij doen.

Ben je geïnspireerd door deze blog? Wil je op de hoogte worden gehouden over de training die ik aan het ontwikkelen ben, ga dan naar www.dhirata.nl. Er is ook een podcast van deze blog.

010-Executive Projectmanagement

In deze podcast gaat John in op een training executive projectmanagement. Hij legt uit op welke manier projectmanagers zich kunnen ontwikkelen door het aanleren van een executive mindset. De podcast geeft belangrijke inzicht voor het maken van carrière in projectmanagement. Als je wilt dan kan jij een executive projectmanager worden.