De Agile Adaption Curve: Ontkenning

Door de al decennia lang gaande ontwikkeling van LEAN en AGILE is de projectmanagementrol aan het verdwijnen, langzaam maar zeker zullen succesvolle bedrijven overgaan op deze nieuwe moderne manier van organiseren en samenwerken. Het moment dat je dat realiseert en wanneer het doordringt dat dit wel eens met jou te maken zal hebben, voelt dat als een schok. Dat was het onderwerp van mijn vorige blog. Ik ga nu verder met het volgende stadium van de agility adaption curve, die bestaat uit: schok, ontkenning, marchanderen, existentiele crisis, acceptatie, leren en agility (of wendbaarheid). Deze blog gaat over ontkenning.

Er zijn verschillende varianten waarin dit zich uit. Zo zal je mensen die in dit stadium zitten horen zeggen “dat er altijd wel projectmanagers nodig zullen zijn” . Deze therapeutische uitspraak verzacht de schok. Er zal voor mij altijd nog wel een baan als projectmanager zijn. Dat is ronduit ontkenning, want je kunt het nooit weten. Daarnaast is ontkenning nooit een handige strategie, omdat het uitgaat van dat alles zo zal blijven als het is. Wel, een ding is zeker, dat is nooit het geval, alles verandert. Wanneer we meer standaardiseren, meer zelfsturing krijgen en wat kunstmatige intelligentie, dan is het niet zo moeilijk om dit zonder projectmanager te denken. Kortom hoezo “dat er altijd wel projectmanagers zullen blijven.”?

Wanneer je jezelf hoort ontkennen, onderken dan, dat niemand de toekomst kan voorspellen en dat ontkenning de domste strategie is om met onzekerheid om te gaan. Denk liever door, wat betekent het voor mij wanneer ik als projectmanager niet meer nodig ben? Dat is een veel betere strategie dan ontkennen. Als projectmanagement verdwijnt dan ben je in ieder geval voorbereid, als dat niet het geval is, dan kan je gewoon doorgaan met wat je al deed.

Nadat je door de ontkenning heen bent, komt er een volgend stadium. Die van het marchanderen, maar daar gaat het in de volgende blog over.

‘Project’ is een moeizaam woord

Er is strijd gaande die gaat over de verdeling van de arbeid in niet routinematige werkzaamheden. Een jaar geleden zou ik nog ‘projecten’ geschreven hebben, maar bewust vermijd ik nu dat woord. Waarom? Omdat ik het een moeizaam begrip vind, het wordt te pas en te onpas gebruikt waardoor het veel van zijn betekenis verliest. Daarnaast bestaat een project niet, het is een gedachtenconstruct, iets wat ik al enige tijd geleden heb beargumenteerd in een aantal blogs:

We zien hoe grote organisaties op dit moment veel projectmanagers boventallig plaatsen, voor de mensen die dit betreft, helemaal wanneer je er je professie van hebt gemaakt, is dit natuurlijk een professioneel drama. Want wat moet je dan? Als er ineens geen projecten meer zijn om te managen. Je kunt natuurlijk altijd ontkennen.

Toch is deze ontwikkeling niet zo vreemd. Eerlijkheidshalve heb ik hem niet zien aankomen, maar als de schellen van je ogen vallen dan zie je deze ontwikkeling op meerdere plaatsen en niet alleen in de IT. Het is niet iets wat in de nabije toekomst gaat gebeuren, het is iets dat al gaande is. Je kunt zelfs beargumenteren dat projectmanagement geeneens een vak is. Dit is prachtig gedaan door Giammalvo (download de PDF), het is waarschijnlijker geen dan wel een professie is zijn conclusie. Wat is het dan wel? Een manier van iets leveren, maar daar houdt het dan wel mee op. Dus projecten bestaan niet, projectmanagement is geen vak, maar projectmanagement is wel een verzameling methoden en technieken om iets te leveren.

Wat zien we nog meer? Ik zei het al, het is een strijd om de ‘arbeidskoek’ te verdelen en ook de opleidingsbudgetten. PRINCE2 heeft een Agile variant, binnenkort komt er een nieuwe (2017) versie uit die zonder twijfel van alles zal proberen om het onderscheid tussen Agile en PRINCE2 zo klein mogelijk te houden. Uiteraard met een verwijzing dat je de bestaande PRINCE2 investering veiligstelt. Een zin die getuigt van een groot investeringsanalfabetisme, omdat je bij elke nieuwe investering nooit terugkijkt naar reeds gemaakte kosten. SUNK COSTS heet dat. Als u verantwoordelijk bent voor opleiding realiseer dan dat dit niets meer en minder is dan een verkoopargument. De Amerikaanse projectpanagement vereniging PMI is Axelos (de eigenaar van PRINCE2) voorgegaan en heeft zeer kundig Agile ingekapseld in haar aanpak zoals ze die in hun guide to the project management body of knowledge hebben beschreven. Van alle certificeringsstelsels heeft IPMA denk ik de meeste kansen om de toets der tijd te doorstaan, omdat het over competentie en niet enkel kennis gaat. Echter alleen wanneer zij de strikte definitie van een project loslaat. Maar ook moet zij alle competentie elementen beschreven in het praktijk (practice) gedeelte onafhankelijk maken van ‘traditioneel’ projectmanagement. Over het onderscheid tussen klassiek en niet klassiek projectmanagement heb ik al eens eerder geschreven (dat vind je hier), merk overigens op dat mijn gedachten zich verder hebben ontwikkeld.

Er bestaan geen projecten, projectmanager is (nog) geen vak en er zijn enkel projectmanagementtechnieken. Het zijn technieken die het mogelijk maken om een niet routinematige klus, uitgevoerd door een multidisciplinair team, te managen. De mensen die dit managen doen veel meer dan een “scope” over de schutting gooien, het zijn mensen die zorgen dat een organisatie resultaten behaalt. In die zin is de term resultaatmanagement die sommige organisaties in Nederland hanteren nog niet eens zo’n slechte naam. Want laten we eerlijk zijn, wanneer je opdrachtgever bent, dan wil je vooral resultaten zien? We zijn op zoek naar mensen die niet routinematige werkzaamheden tot blijvende resultaten weten te brengen!

De toekomst van project management

Project Management heeft natuurlijk toekomst, maar die ziet er anders uit dan het simpel extrapoleren van gedachten in de hoofden van opinieleiders. Eerlijk gezegd zou ik het niet weten. Al jaren roepen we dat er veel projecten mislukken, en al jaren roepen we dat we daar iets aan moeten verbeteren. In Nederland zijn er honderden kleine en grote bureaus die projectmanagementtraining aanbieden. Sommigen grossieren in keurmerken om zich te onderscheiden van de collega’s, maar als iedereen hetzelfde keurmerk heeft, waar is het onderscheid?

Er zijn twee grote trends, waar het nog maar de vraag is, welke uiteindelijk de overhand zal krijgen. Aan de ene kant hebben we de genoemde keurmerken en de daar vaak bij behorende certificering. Bij deze trend hoort de drang naar standaardisering en regels. De tweede trend speelt zich af op het vlak van de arbeidsverdeling in en om projecten. De Agile ontwikkeling in de software ontwikkeling, maar ook de opkomst van het PMO en natuurlijk niet te vergeten de programmamanagers die een eigen identiteit willen ontwikkelen.

Welke het van de twee gaat woorden, of dat we ergens tussen uitkomen, is niet met zekerheid te zeggen. Maar wel veel te belangrijk om aan opinieleiders over te laten. Ik wil de stem van de projectmanager terug in de discussie om daarmee een tegenwicht te geven aan de schreeuwerige evangelisten (Agile is een panacea) en de naar zekerheid zoekende managers (met certificering het koren van het kaf scheiden).

Daarom heb ik een online leerexperiment aan opgestart. Ik zoek minstens 500 professionals die actief zijn in de projectmanagementwereld, die mee willen denken over de toekomst die zij willen creëren. Het is een Engelstalig experiment, met mensen voer de hele wereld. Op dit moment heb ik ca. 90 mensen in een online omgeving samengebracht, het is mijn doel om langzamerhand een discussie op gang te brengen over die gewenste toekomst. Om samen te kijken wat wij aan dit vak gaan toevoegen.

500 man, omdat hoe groter het aantal hoe eenvoudiger het is om snelheid in wat we leren aan te brengen, maar ook de invloed die van het aantal uitgaat. Meer mag ook. Ik ben al een aantal maanden bezig, onlangs zijn we met het onderwerp “De Contingente Projectmanager” gestart, een intrigerende titel.

Lijkt het je wat? Surf dan naar deze link>> en laat je gegevens achter.